Yazı İçerik Başlıkları
Batman şehrinin kurulduğu alan Sümerler döneminde de yerleşim yeri olarak kullandığı bilinmektedir. Şehrin kurulduğu yer bataklık olduğu için Sümerler dönemindeki yerleşim yerinin yeraltına battığına inanılmaktadır. Bu nedenle aynı bölgede kurulmuş olan Batman ilinin isminin de “batmak “ kelimesinden aldığı düşünülmektedir.
Batman ;12 bin yıllık tarihe sahip Hasankeyf, binlerce mağaraya ,Ortaçağ’dan kalma tarihi köprü,tarihi eski çarşısı,türbeleri ve birçok tarihi mekana sahip Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin önemli illerinden birisidir.Ayrıca kültürel,tarihi yönleri yanında Raman bölgesinde petrol üretimi yapılmaktadır.Bu sebeple göç alan illerimizdendir.Çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmış bu şehirde günümüz de çeşitli dine sahip insanlar bir arada yaşamaktadır.
Mervaniler’in, Artuklular’ın, Eyyubiler’in, Akkoyunlular’ın vatanında. Dicle Nehri’nin bereketli kıldığı, manastırları, kanyonları ve kaleleriyle bilinen, her köşesinde tarihi, kültürel ve doğal güzellikler barındıran Batmanda…
Batman Merkezde Gezilecek Yerler
1) Mor Kiryakus Manastırı
Süryani Hıristiyanları tarafından kutsal kabul edilen Turabidin bölgesinin en uç noktasındaki Mor Kiryakus manastırı, bu bölgede yer alan 80’e yakın kilise ve manastır içinde önemli bir yer tutmaktadır.
Manastıra girişteki ana kapı üzerinde ve iç avluyu iki bölüme ayıran kemerli kapının üzerinde olmak üzere Süryanice yazılmış iki taş kitabe mevcuttur. İlk kitabede Haleb’li Salibo isimli bir şahıstan bahsedilmekte ancak, manastırın yapım tarihi hakkında bir bilgi verilmemektedir.
4.yüzyılda Halep’ten Turabidin bölgesine gelerek insanları vaftiz edip Hıristiyanlaştıran Misyoner Keşişler, özellikle Kuzey Mezopotamya ovasına hakim tepe ve kayalıklar üzerine manastırlar kurmayı bir gelenek haline getirmişlerdir.
Mor Kiryakus manastırı, dehlizlerle yeraltına uzanan bir yer altı katıyla birlikte 3 katlı bir yapıdır. Dıştan dikdörtgen planlı, içtende geniş iki kare planlı kapalı bir avlu ve bu avlunun etrafında kemerli payendelerin gerisinde odalar yer almaktadır.
Özellikle Manastır Patriğinin yatak odası olarak kullandığı oda tavanını oluşturan sekizgen dilimli taş kubbenin, yıldızlı haçların mimari yapısında, üstün bir sanat değeri vardır. Büyük bir bölümü yıkık durumda olan Mor Kiryakus manastırında, birbirine bitişik çok sayıda ve farklı ölçütlerdeki odaların mevcut olması, buranın bir ibadethane, medrese ve inziva yerinden oluşan bir külliye olduğu anlaşılmaktadır.
Manastırda bulunan bir asa üzerine oturtulmuş bir meleğin yüzünü tasvir eden, çevresi çıngırak biçimindeki yuvarlak yelpaze ile yaklaşık 100 kg. ağırlığındaki manastır çanı ve çok sayıda el yazması kitap ve İnciller ile manastıra ait değerli eserler, Midyat’taki Mor Gabriel Manastırına götürülerek koruma altına alınmıştır.
2) Malabadi Köprüsü
Malabadi Köprüsü, dünyada taş köprüler içerisinde kemeri en geniş olandır.Evliya Çelebiye göre bu köprü, Abbasi hanedanına mensup zengin bir tüccarın, hayrat için köprüyü yaptırdığı Seyahatname’de anlatılır. Evliya Çelebi, Seyehatnamesi’nde köprüden “Malabadi Köprüsü’nün altına Ayasofya’nın kubbesi girer.” diye bahsetmiş.
Ancak,bir başka rivayete göre ise Artukoğulları Beyliği dönemine ait olduğu ,Artuk’un torunlarından ilgazi oğlu Timurtaş tarafından 1147 yılında yaptırıldığı da söylenilmektedir
Yine bir başka sanat tarihçisi aynı zamanda arkeolog olan Albert Gabriel de köprü için şöyle demişr: “Modern statik hesabının olmadığı devirde bu açıklıkta o zaman için böyle bir eser hayranlık ve takdiri muciptir. Ayasofya’nın kubbesi köprünün altına rahatlıkla girer. Balkanlarda, Türkiye’de, Orta Doğu’da bu açıklıkta, bu yaşta köprü yoktur.
Bu köprüyü gördükten sonra ,bu köprünün ikizi olarak kabul edilen Mostar Köprüsünü de görmek istiyoruz. Köprü tam bir şaheser olarak karşımızda duruyordu.Köprüde ki incelikleri incelediğimizde ne kadar da merak etmemiz de haklı olduğumuzu gördük.
Tek kemerli olan bu köprünün içine iki yoldan girilir, içinde insanların dinlenmesi, yatması ve dış tehlikelerden korunması için odalar yapılmıştır. Kemerin her iki yanında, iç tarafta kervan ve yolcular tarafından, özellikle kışın zorlu günlerinde barınak olarak kullanılan iki oda bulunmaktadır.
Köprü nöbetçileri tarafından da kullanılan bu odaları önceleri dehlizlerle yolun dipleri ile bağlantılı olduğu, gelen kervanların ayak seslerinin bu dehlizler vasıtası ile kervanlar ta uzaklarda iken duyulduğu söylenir.
Köprünün iki tarafında kale kapılarını andıran demir kapılar var. Bu kapıların içinde sağ ve sol taraflarında köprünün temeliyle birlikte kemerin altında hanlar varmış. Gelip geçenler burada misafir olurlarmış.
Köprünün kemeri altında birçok oda var. Demir pencerelerin portresinde misafirler oturup, kemerin karşı tarafındaki insanlarla kimi sohbet eder, kimi ağ ve oltalarla balık avlar. Bu köprünün sağ ve solunda da nice pencereli odalar vardır.Köprünün sağ ve solundaki bütün korkuluklar ise Nahçıvan Çeliği’nden yapılmış.
Ulaşımı sağlamakla birlikte birçok fonksiyonu olan bu sanat harikası köprü, Batman’a yolu düşenlerin mutlaka görmesi gereken bir tarihi sanat eseridir.
3) On Kemerli Devlet Demir Yolları Köprüsü
Batman şehir merkezine 7 km. mesafe uzaklıkta bulunan Batman Çayı üzerinde yapılan on kemerli olan bu köprüden trenler, insanlar ve hayvanların geçmesini sağlayacak şekilde yapılmış.
1944 yılında inşaatı bitmiş ve böylece de Demir Yolu da bu tarihte Batman’a ulaşmış.Köprü, döneminin bir mimarlık harikasıdır.Günümüzde Bölgesel olarak Diyarbakır-Kurtalan seferleri,Haydarpaşa-Kurtalan seferleri,Ankara-Kurtalan seferleri bu köprü üzerindeki demiryolu üzerinden yapılmaktadır.
4) Höyükler
Yaklaşık olarak 12 bin yıl öncesi bir yerleşim alanı yapılan araştırmalarda ortaya çıkmıştır.Anadolu’nun en eski yerleşim yeri olarak Çatalhöyük kabul edilmiş olsa da Çayönü ve Hallan Cami Höyüğü’ndeki buluntularla beraber eski yerleşim biriminin Batman-Kozluk sınırları içersinde olduğu tespit edilmiştir.
Dicle’nin aktığı bu verimli topraklarda zengin tarihi geçmiş mirasını koruyan Batman, tarihsel anıtlarıyla bölgenin geçmişine ışık tutmakta…
Araştırmalarda, Batman’da bulunan tarihi yapıların ve bu yapıtların ait olduğu medeniyetlerin tarihi ta Neolotik Çağ öncesine kadar dayandığı tespit edilmiş.
5) Batman Müzesi Ve Müzepark
Batman Müzesi, Paleolitik-Neolitik, Ilısu ve Hasankeyf Salonları olmak üzere 3 ayrı teşhir salonundan oluşuyor.
Müzede bulunan en önemli eser, Oyun Taşları’dır.
Gusir Höyük’ten “Dikili Taş”, Başur Höyük’ten “Tunç Mezar Hediyeleri”, Hasankeyf’ten “Tanrı Bes” müzede yer alan önemli eserlerdendir.
Müzede ,Batman Müzesi’ne bağlı gerçekleştirilen kazılarla ilgili belgesel filmlerin izlenebildiği projeksiyon odası yer alır.Arkeoloji, kültür, sanat tarihi gibi konuları içeren kitaplardan oluşan bir kütüphane ile laboratuvar bulunmaktadır.
Türkiye’de Müzepark Projesi bir ilk olma özelliğine sahip,bu proje ile müze bahçesinde oluşturulan tarihi yaşam alanlarında ziyaretçilerin tarihi yaşayarak ve uygulayarak öğrenebilmeleri amaçlanmaktadır.
Müze Park alanında, Ilısu Barajı HES Projesi kapsamında kazılan Gusir ve Gre Amer höyüklerinden ev modelleri, Başur, Gre Amer ve Kuriki höyüklerinde görülen ölü gömme gelenekleri, Başur Höyük Oyun Taşları, Hasankeyf Artuklu Kapısı, Hasankeyf’te Orta Çağ Yaşam Alanı ile yakın döneme ait köy örnekleri ve köy hayatı canlandırılmaktadır.
Müzepark alanında tüm öğrencilere tarih bilincini aktarmak ve arkeolojik kazıların nasıl yapıldığını anlatmak için uygulamalı kazı alanları bulunmakta… Uzman arkeologlar eşliğinde öğrencilere uygulamalı arkeolojik kazı eğitimi verilmektedir.
6) Ilısu Barajı
Mardin ve Şırnak il sınırları arasında, Dicle Nehri üzerindeki en büyük barajdır. Nehir tabanından 135 metre yüksekliktedir.
Dolgu hacmi bakımından Türkiye’nin 2. büyük, Kurulu güç bakımından Türkiye’nin 4. büyük barajıdır.
Ön yüzü beton kaplı baraj tipinde Dolgu hacmi bakımından Dünyada Birincidir.
