Yazı İçerik Başlıkları
Türkiye’nin Tarih Kokan Şehri: Batman”
Batman şehrinin kurulduğu alan Sümerler döneminde de yerleşim yeri olarak kullandığı bilinmektedir.Şehrin kurulduğu yer bataklık olduğu için Sümerler dönemindeki yerleşim yerinin yeraltına battığına inanılmaktadır. Bu nedenle aynı bölgede kurulmuş olan Batman ilinin isminin de “batmak “ kelimesinden aldığı düşünülmektedir.
Batman ;12 bin yıllık tarihe sahip Hasankeyf, binlerce mağaraya ,Ortaçağ’dan kalma tarihi köprü,tarihi eski çarşısı,türbeleri ve birçok tarihi mekana sahip Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin önemli illerinden birisidir.Ayrıca kültürel,tarihi yönleri yanında Raman bölgesinde petrol üretimi yapılmaktadır.Bu sebeple göç alan illerimizdendir.Çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmış bu şehirde günümüz de çeşitli dine sahip insanlar bir arada yaşamaktadır.
Mervaniler’in, Artuklular’ın, Eyyubiler’in, Akkoyunlular’ın vatanında. Dicle Nehri’nin bereketli kıldığı, manastırları, kanyonları ve kaleleriyle bilinen, her köşesinde tarihi, kültürel ve doğal güzellikler barındıran Batmanda…
Batman denilince akla ilk gelen yerdir Hasankeyf … Taşlara işlenmiş eski bir kent olan Hasankeyf, Mezopotamya’nın tüm güzelliğini yıpranmış gövdesine işlemiş gibidir.
Hasankeyf geçmişin mührüdür, Mezopotamya’nın bağrına vurulmuş…
ve “Zamanın durduğu yer” sözü bir yere yakışıyorsa, bir yere aitse,
O yer kesinlikle Hasankeyf’tir…
Bunların haricinde burada yazamadığım,gezemediğimiz birçok tarih kokan yapıtlara,doğal yapılara sahiptir Batman.
İçkale, Zeynel Bey Türbesi, Sason Kanyonu, Mor Kiryakus Manastırı, Batman Müzesi, yeryüzünde Arapça’nın yayıldığı en kuzey nokta olma özelliğine sahip Sason da Batman’da görülecek yerler arasında.
Sason ayrıca bal üretiminde de çok önemli bir yere sahiptir,hani hep duyarız ya Sason Batman balı balın özelliği florasından almaktadır.Farklı yayla ve vadileri ile değişik zamanlarda açan çiçeklerin florasına sahip olan bu bal hem yemek için hem de hastalıklara şifa kaynağıdır.Halk arasında bal iki türlü beğenilir. Eğer hastaya götürülecekse siyah ( poleni bol) bal, hediye götürülecekse beyaz bal alınır.
Bir okka sirke, iki yüz Batman balın içine katılınca sirke onda hallolur. Tadınca sirkenin lezzetini bulamazsın, yok olmuştur. Halbuki tartarsan bir okka fazla gelir.
Mevlânâ Celâleddîn-İ Rûmî
sözüyle bu balın şifa kaynağı olduğunu belirtmişti.
Batman Merkezde Gezilecek Yerler
1) Mor Kiryakus Manastırı
Süryani Hıristiyanları tarafından kutsal kabul edilen Turabidin bölgesinin en uç noktasındaki Mor Kiryakus manastırı, bu bölgede yer alan 80’e yakın kilise ve manastır içinde önemli bir yer tutmaktadır.
Manastıra girişteki ana kapı üzerinde ve iç avluyu iki bölüme ayıran kemerli kapının üzerinde olmak üzere Süryanice yazılmış iki taş kitabe mevcuttur. İlk kitabede Haleb’li Salibo isimli bir şahıstan bahsedilmekte ancak, manastırın yapım tarihi hakkında bir bilgi verilmemektedir.
4.yüzyılda Halep’ten Turabidin bölgesine gelerek insanları vaftiz edip Hıristiyanlaştıran Misyoner Keşişler, özellikle Kuzey Mezopotamya ovasına hakim tepe ve kayalıklar üzerine manastırlar kurmayı bir gelenek haline getirmişlerdir.
Mor Kiryakus manastırı, dehlizlerle yeraltına uzanan bir yer altı katıyla birlikte 3 katlı bir yapıdır. Dıştan dikdörtgen planlı, içtende geniş iki kare planlı kapalı bir avlu ve bu avlunun etrafında kemerli payendelerin gerisinde odalar yer almaktadır.
Özellikle Manastır Patriğinin yatak odası olarak kullandığı oda tavanını oluşturan sekizgen dilimli taş kubbenin, yıldızlı haçların mimari yapısında, üstün bir sanat değeri vardır. Büyük bir bölümü yıkık durumda olan Mor Kiryakus manastırında, birbirine bitişik çok sayıda ve farklı ölçütlerdeki odaların mevcut olması, buranın bir ibadethane, medrese ve inziva yerinden oluşan bir külliye olduğu anlaşılmaktadır.
Manastırda bulunan bir asa üzerine oturtulmuş bir meleğin yüzünü tasvir eden, çevresi çıngırak biçimindeki yuvarlak yelpaze ile yaklaşık 100 kg. ağırlığındaki manastır çanı ve çok sayıda el yazması kitap ve İnciller ile manastıra ait değerli eserler, Midyat’taki Mor Gabriel Manastırına götürülerek koruma altına alınmıştır.
2) Malabadi Köprüsü
Malabadi Köprüsü, dünyada taş köprüler içerisinde kemeri en geniş olandır.Evliya Çelebiye göre bu köprü, Abbasi hanedanına mensup zengin bir tüccarın, hayrat için köprüyü yaptırdığı Seyahatname’de anlatılır. Evliya Çelebi, Seyehatnamesi’nde köprüden “Malabadi Köprüsü’nün altına Ayasofya’nın kubbesi girer.” diye bahsetmiş.
Ancak,bir başka rivayete göre ise Artukoğulları Beyliği dönemine ait olduğu ,Artuk’un torunlarından ilgazi oğlu Timurtaş tarafından 1147 yılında yaptırıldığı da söylenilmektedir
Yine bir başka sanat tarihçisi aynı zamanda arkeolog olan Albert Gabriel de köprü için şöyle demişr: “Modern statik hesabının olmadığı devirde bu açıklıkta o zaman için böyle bir eser hayranlık ve takdiri muciptir. Ayasofya’nın kubbesi köprünün altına rahatlıkla girer. Balkanlarda, Türkiye’de, Orta Doğu’da bu açıklıkta, bu yaşta köprü yoktur.
Bu köprüyü gördükten sonra ,bu köprünün ikizi olarak kabul edilen Mostar Köprüsünü de görmek istiyoruz. Köprü tam bir şaheser olarak karşımızda duruyordu.Köprüde ki incelikleri incelediğimizde ne kadar da merak etmemiz de haklı olduğumuzu gördük.
Tek kemerli olan bu köprünün içine iki yoldan girilir, içinde insanların dinlenmesi, yatması ve dış tehlikelerden korunması için odalar yapılmıştır. Kemerin her iki yanında, iç tarafta kervan ve yolcular tarafından, özellikle kışın zorlu günlerinde barınak olarak kullanılan iki oda bulunmaktadır.
Köprü nöbetçileri tarafından da kullanılan bu odaları önceleri dehlizlerle yolun dipleri ile bağlantılı olduğu, gelen kervanların ayak seslerinin bu dehlizler vasıtası ile kervanlar ta uzaklarda iken duyulduğu söylenir.
Köprünün iki tarafında kale kapılarını andıran demir kapılar var. Bu kapıların içinde sağ ve sol taraflarında köprünün temeliyle birlikte kemerin altında hanlar varmış. Gelip geçenler burada misafir olurlarmış.
Köprünün kemeri altında birçok oda var. Demir pencerelerin portresinde misafirler oturup, kemerin karşı tarafındaki insanlarla kimi sohbet eder, kimi ağ ve oltalarla balık avlar. Bu köprünün sağ ve solunda da nice pencereli odalar vardır.Köprünün sağ ve solundaki bütün korkuluklar ise Nahçıvan Çeliği’nden yapılmış.
Ulaşımı sağlamakla birlikte birçok fonksiyonu olan bu sanat harikası köprü, Batman’a yolu düşenlerin mutlaka görmesi gereken bir tarihi sanat eseridir.
3) On Kemerli Devlet Demir Yolları Köprüsü
Batman şehir merkezine 7 km. mesafe uzaklıkta bulunan Batman Çayı üzerinde yapılan on kemerli olan bu köprüden trenler, insanlar ve hayvanların geçmesini sağlayacak şekilde yapılmış.
1944 yılında inşaatı bitmiş ve böylece de Demir Yolu da bu tarihte Batman’a ulaşmış.Köprü, döneminin bir mimarlık harikasıdır.Günümüzde Bölgesel olarak Diyarbakır-Kurtalan seferleri,Haydarpaşa-Kurtalan seferleri,Ankara-Kurtalan seferleri bu köprü üzerindeki demiryolu üzerinden yapılmaktadır.
4) Höyükler
Yaklaşık olarak 12 bin yıl öncesi bir yerleşim alanı yapılan araştırmalarda ortaya çıkmıştır.Anadolu’nun en eski yerleşim yeri olarak Çatalhöyük kabul edilmiş olsa da Çayönü ve Hallan Cami Höyüğü’ndeki buluntularla beraber eski yerleşim biriminin Batman-Kozluk sınırları içersinde olduğu tespit edilmiştir.
Dicle’nin aktığı bu verimli topraklarda zengin tarihi geçmiş mirasını koruyan Batman, tarihsel anıtlarıyla bölgenin geçmişine ışık tutmakta…
Araştırmalarda, Batman’da bulunan tarihi yapıların ve bu yapıtların ait olduğu medeniyetlerin tarihi ta Neolotik Çağ öncesine kadar dayandığı tespit edilmiş.
5) Batman Müzesi Ve Müzepark
Batman Müzesi, Paleolitik-Neolitik, Ilısu ve Hasankeyf Salonları olmak üzere 3 ayrı teşhir salonundan oluşuyor.
Müzede bulunan en önemli eser, Oyun Taşları’dır.
Gusir Höyük’ten “Dikili Taş”, Başur Höyük’ten “Tunç Mezar Hediyeleri”, Hasankeyf’ten “Tanrı Bes” müzede yer alan önemli eserlerdendir.
Müzede ,Batman Müzesi’ne bağlı gerçekleştirilen kazılarla ilgili belgesel filmlerin izlenebildiği projeksiyon odası yer alır.Arkeoloji, kültür, sanat tarihi gibi konuları içeren kitaplardan oluşan bir kütüphane ile laboratuvar bulunmaktadır.
Türkiye’de Müzepark Projesi bir ilk olma özelliğine sahip,bu proje ile müze bahçesinde oluşturulan tarihi yaşam alanlarında ziyaretçilerin tarihi yaşayarak ve uygulayarak öğrenebilmeleri amaçlanmaktadır.
Müze Park alanında, Ilısu Barajı HES Projesi kapsamında kazılan Gusir ve Gre Amer höyüklerinden ev modelleri, Başur, Gre Amer ve Kuriki höyüklerinde görülen ölü gömme gelenekleri, Başur Höyük Oyun Taşları, Hasankeyf Artuklu Kapısı, Hasankeyf’te Orta Çağ Yaşam Alanı ile yakın döneme ait köy örnekleri ve köy hayatı canlandırılmaktadır.
Müzepark alanında tüm öğrencilere tarih bilincini aktarmak ve arkeolojik kazıların nasıl yapıldığını anlatmak için uygulamalı kazı alanları bulunmakta… Uzman arkeologlar eşliğinde öğrencilere uygulamalı arkeolojik kazı eğitimi verilmektedir.
6) Ilısu Barajı
Mardin ve Şırnak il sınırları arasında, Dicle Nehri üzerindeki en büyük barajdır. Nehir tabanından 135 metre yüksekliktedir.
Dolgu hacmi bakımından Türkiye’nin 2. büyük, Kurulu güç bakımından Türkiye’nin 4. büyük barajıdır.
Ön yüzü beton kaplı baraj tipinde Dolgu hacmi bakımından Dünyada Birincidir.
Batman'da Ne ,Nerede Yenilir ?
Güneydoğu Anadolu’nun nadide bir şehri olan Batman’da damak tadınıza uygun pek çok yemek bulmanız mümkün. Batman mutfağının temelinde bol yağlı et yemekleri, süt ürünleri ve hamur işleri vardır. Komşu illerinde olduğu gibi çiğ köfte ve dolma çeşitleri de Batman yöresel yemeklerinin vazgeçilmezlerindendir. Peki, bakliyat çeşitleri ve kırmızı etin başrolü paylaştığı mutfağın özel lezzetlerini nerede bulabilirsiniz?
- Yayla Çorbası ve Ayran Çorbası, Kaburga Dolması, Mumbar Dolması ve Kışlık Dolma, İçli Köfte: Diyar Et Lokantası,
- Ciğer: Xalo Hayran Ciğer Salonu
- Sac Tavası, Güveç: Çömçe Lokantası
- Kadayıf: Diyarbakır Kadayıfçısı
Batman’a özgü yörenin geleneksel yemeklerinden diğer lezzetlerin bazıları şunlardır:
- Yoğurtlu Leben
- Şam Böreği
- Perde Pilavı
- Batman Usulü Kütülk
- Tırşık (Batman Türlü)
- Havdel
Batman'dan Ne Alınır ?
Dokumacılık ve şile bezi üretim sektörü Batman’da oldukça gelişmiştir. Batmanlı sanatçı Hamdullah GÜNEŞ ve Süleyman GÜNEŞ tarafından tasarlanıp tamamen elle yapılan Ören Bebekleri büyük bir beğeniyle alıp sevdiklerinize hediye edebilirsiniz.
Batman’da yöresel ürünlerin satıldığı pek çok dükkân var,özellikle kentin en eski çarşısı olarak bilinen Ulucami Çarşısı, hediyelik eşya almak isteyenlerin uğraması gereken yerlerin başında gelir.
Gülistan Caddesi’ndeki Mısır Çarşısı ise baharat alışverişleri için önemli bir mekândıar.
Farklı yayla ve vadileri ile değişik zamanlarda açan çiçeklere sahip florasına sahip doğallığı bozulmamış,yüzyıllardan sağlık için bal üretimi yapılan merkezin adı Sason İlçesi olmuş. Büyük illerden de özel olarak bal isteyen yığınla insan her sene sabırsızlıkla balın çıkmasını beklemektedir.Halk arasında bal iki türlü beğenilir. Eğer hastaya götürülecekse siyah ( poleni bol) bal, hediye götürülecekse beyaz bal alınır.Siz de eğer Sason ya da Batman’a eğer gittiyseniz hem kendinize hem de sevdiklerinize Sason Batman Balı almanızı kesinlikle öneriyoruz.
Bunların dışında ayrıca şehir merkezindeki Batman Park AVM’de ünlü markaların mağazalarını bulup alışveriş yapabilirsiniz.
Batman'daki Festivaller
Batman’da tarım ve kültür-sanat etkinlikleri alanında çeşitli festivallere ev düzenlenmektedir, bunlardan bazılarını sizlerle paylaşmak istedik.Etkinlikler yılın farklı aylarında ve ilin farklı bölgelernde düzenlenmektedir. İl kültür müdürlüğü web sitesi üzerinden takip edebilirsiniz.
İmam Abdullah Anma Günleri – Haziran
Ceviz-Bal Festivali – Ekim
Hasankeyf Festivali – Aralık
Yılmaz Güney Kısa Film Festivali – Aralık
Batman'da Nerede Kalınır?
Batman’da kamu kuruluşu olan Batman Öğretmenevi’nde konaklayabilirsiniz. 2019 yılından itibaren Batman Öğretmenevi web sitesi üzerinden online olarak rezervasyon yaptırabilirsiniz.
Öğretmenevinde ,63 normak oda, 4 VIP odası, 2 adet çok amaçlı salon, 1’i engelli olmak üzere 2 adet asansör, mescit,bebek emzirme odası, lobi, kafeterya, restoran, çay bahçeleri ve bayan-erkek kuaförleri hizmet vermektedir.
BATMAN ÖĞRETMENEVİ
Bahçelievler, Turgut Özal Blv. Batman / Merkez
+90 (488) 215 46 03
info@batmanogretmenevi.com.tr
Batman'a Nasıl Gidilir ?
Otobüs İle Batman'a Nasıl Ulaşım Sağlanır?
Türkiye’nin her yerinden Batman’a otobüslerle ulaşım sağlanabilmektedir.
Kendi özel aracınızla gitmek istiyorsanız karayolunu kullanabilirsiniz. Mesafeleri dikkate alarak yola hazırlıklı çıkmalısınız.
- Ankara-Batman: 1010 km’dir ve yaklaşık 11 saat 27 dk. sürmektedir.
- İstanbul-Batman: 1543 km’dir ve yaklaşık 15 saat 9 dk. sürmektedir.
- İzmir –Batman: 1540 km’dir ve yaklaşık 17 saat 17 dk. sürmektedir.
- Antalya-Batman: 1219 km’dir ve yaklaşık 13 saat 58 dk. sürmektedir.
- Trabzon-Batman: 591 km’dir ve yaklaşık 8 saat 41 dk. sürmektedir.
Havayolu İle Batman'a Nasıl Ulaşım Sağlanır?
Havayolu ile ulaşım Ankara ve İstanbul’dan her gün yapılmaktadır. Diğer büyük illerden Adana,İzmir ve Antalya’dan ise aktarmalı seferler yapılmaktadır.
Şehir merkezinden 7 km uzakta bulunan Batman Havalimanı’na belediye otobüsleri, taksi, araç kiralama ve HAVAŞ seçenekleri ulaşım sağlanıyor. Halk otobüsleri ile uçak saatlerine göre 11 farklı hat ile ulaşım sağlanabilir.
Tren İle Batman'a Nasıl Ulaşım Sağlanır?
Batman merkezde demir yolu olması ulaşım için ekstra çeşitlilik sağlamaktadır. Haydarpaşa –Kurtalan Demiryolu ile Batman merkezden geçmektedir. Gezinizi planlarken gidişte ya da dönüşte tren seferlerini kullanmak yol boyunca muhteşem görseller ve anılar yakalamanıza yardımcı olacaktır.
Batman’a trenle gitmek isteyenler için Ekspres ve Bölgesel Tren seçeneği mevcuttur. Batman Tren İstasyonu ,şehir merkezindeki Akyürek Mahallesi’nde bulunmaktadır. Batman’dan geçen tren seferleri şu şekildedir:
Güney Kurtalan Ekspresi
Ankara ile Kurtalan arasında haftanın 5 günü sefer yapan Güney Kurtalan Ekspresi, Batman sınırları içinden geçiyor.
Güney Kurtalan Ekspresi tren durakları;
Ankara • Kayseri • Sivas • Malatya • Diyarbakır • Batman • Kurtalan (Siirt)
Batman ↔ Diyarbakır Bölgesel Treni
Batman ile Diyarbakır arasında her gün düzenli olarak tren seferi yapılıyor.
Batman ↔ Diyarbakır arasındaki tren istasyonları;
Batman • Salat • Çöltepe • Bismil • Seyithasan • Ambar • Ulam • Arzuoğlu • Uğur • Bozdemir • Diyarbakır
Batman Tren Garı Telefon: 0 (488) 213 27 70
TCDD Taşımacılık İletişim Hattı: 444 8 233 (444 TCDD)
TCDD Taşımacılık Online Bilet: ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr
